Sundarakanda Sarga (Chapter) 61 – sundarakāṇḍa ēkaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
|| madhuvanapravēśaḥ ||
tatō jāmbavatō vākyamagr̥hṇanta vanaukasaḥ |
aṅgadapramukhā vīrā hanūmāṁśca mahākapiḥ || 1 ||
prītimantastataḥ sarvē vāyuputrapuraḥsarāḥ |
mahēndrādriṁ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||
mērumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |
chādayanta ivākāśaṁ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||
sabhājyamānaṁ bhūtaistamātmavantaṁ mahābalam |
hanumantaṁ mahāvēgaṁ vahanta iva dr̥ṣṭibhiḥ || 4 ||
rāghavē cārthanirvr̥ttiṁ kartuṁ ca paramaṁ yaśaḥ |
samādhāya samr̥ddhārthāḥ karmasiddhibhirunnatāḥ || 5 ||
priyākhyānōnmukhāḥ sarvē sarvē yuddhābhinandinaḥ |
sarvē rāmapratīkārē niścitārthā manasvinaḥ || 6 ||
plavamānāḥ khamāplutya tatastē kānanaukasaḥ |
nandanōpamamāsēdurvanaṁ drumalatāyutam || 7 ||
yattanmadhuvanaṁ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |
adhr̥ṣyaṁ sarvabhūtānāṁ sarvabhūtamanōharam || 8 ||
yadrakṣati mahāvīryaḥ sadā dadhimukhaḥ kapiḥ |
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||
tē tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramōtkaṭāḥ |
vānarā vānarēndrasya manaḥkāntatamaṁ mahat || 10 ||
tatastē vānarā hr̥ṣṭā dr̥ṣṭvā madhuvanaṁ mahat |
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||
tataḥ kumārastānvr̥ddhān jāmbavatpramukhānkapīn |
anumānya dadau tēṣāṁ nisargaṁ madhubhakṣaṇē || 12 ||
tataścānumatāḥ sarvē samprahr̥ṣṭā vanaukasaḥ |
muditāḥ prēritāścāpi pranr̥tyantō:’bhavaṁstataḥ || 13 ||
gāyanti kēcitpraṇamanti kēci-
-nnr̥tyanti kēcitprahasanti kēcit |
patanti kēcidvicaranti kēci-
-tplavanti kēcitpralapanti kēcit || 14 ||
parasparaṁ kēcidupāśrayantē
parasparaṁ kēcidupākramantē |
parasparaṁ kēcidupabruvantē
parasparaṁ kēcidupāramantē || 15 ||
drumāddrumaṁ kēcidabhidravantē
kṣitau nagāgrānnipatanti kēcit |
mahītalātkēcidudīrṇavēgā
mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||
gāyantamanyaḥ prahasannupaiti
hasantamanyaḥ prarudannupaiti |
rudantamanyaḥ praṇadannupaiti
nudantamanyaḥ praṇudannupaiti || 17 ||
samākulaṁ tatkapisainyamāsī-
-nmadhuprapānōtkaṭasattvacēṣṭam |
na cātra kaścinna babhūva mattō
na cātra kaścinna babhūva tr̥ptaḥ || 18 ||
tatō vanaṁ taiḥ paribhakṣyamāṇaṁ
drumāṁśca vidhvaṁsitapatrapuṣpān |
samīkṣya kōpāddadhivaktranāmā
nivārayāmāsa kapiḥ kapīṁstān || 19 ||
sa taiḥ pravr̥ddhaiḥ paribhartsyamānō
vanasya gōptā harivīravr̥ddhaḥ |
cakāra bhūyō matimugratējā
vanasya rakṣāṁ prati vānarēbhyaḥ || 20 ||
uvāca kāṁścitparuṣāṇi dhr̥ṣṭa-
-masaktamanyāṁśca talairjaghāna |
samētya kaiścitkalahaṁ cakāra
tathaiva sāmnōpajagāma kāṁścit || 21 ||
sa tairmadātsamparivārya vākyai-
-rbalācca tēna prativāryamāṇaiḥ |
pradharṣitastyaktabhayaiḥ samētya
prakr̥ṣyatē cāpyanavēkṣya dōṣam || 22 ||
nakhaistudantō daśanairdaśanta-
-stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |
madātkapiṁ taṁ kapayaḥ samagrā
mahāvanaṁ nirviṣayaṁ ca cakruḥ || 23 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē ēkaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ || 61 ||
